ตับแข็ง (Cirrhosis) อาการ สาเหตุ และการรักษาโรคตับแข็ง

ตับ ทำหน้าที่อะไร

ตับ เป็นอวัยวะสำคัญอวัยวะหนึ่งที่มีบทบาทหลายอย่าง หน้าที่ของตับเปรียบเสมือนโรงงานขนาดใหญ่ที่รอจัดการกับสารอาหารต่างๆเมื่อพวกเราทานอาหารเข้าไป ตับจะสบายรวมทั้งสร้างสารตัวใหม่ที่จำเป็นต่อรูปแบบการทำงานของร่างกายขึ้นมารวมทั้งในเวลาเดียวกันสารต่างๆที่ร่างกายใช้แล้วจะกลับมาเผาผลาญที่ตับเพื่อจับเป็นของเสียออกมาจากร่างกาย นอกเหนือจากนั้นตับยังปฏิบัติภารกิจเพื่อดูแลรักษาสุขภาพร่างกายของพวกเราอีกหลายแบบ ดังเช่น ช่วยกำจัดพิษหรือเชื้อโรคออกมาจากเลือด, ช่วยสร้างภูมิต้านทานบางสิ่งบางอย่างขึ้นมาเพื่อต่อสู้กับเชื้อโรค, ช่วยสร้างโปรตีนที่เป็นองค์ประกอบในการทำให้เลือดแข็ง, ช่วยสร้างน้ำดีซึ่งมีบทบาทช่วยการซึมซับไขมันรวมทั้งวิตามินจำพวกละลายในน้ำมันให้กับร่างกาย แล้วก็เป็นแหล่งสะสมน้ำตาลให้ร่างกายเพื่อเอาไปใช้เมื่อน้ำตาลในเลือดต่ำ ซึ่งเมื่อเกิดโรคตับแข็งขึ้น หลักการทำงานของตับจะต่ำลงกระทั่งทำให้เกิดอาการต่างๆขึ้นตามมา

ตับแข็ง คืออะไร

เป็นภาวะที่เกิดขึ้นของโรคตับ ซึ่งมีต้นเหตุมาจากการที่ตับได้รับความเสียหายและก็เกิดแผลอย่างถาวร มีลักษณะเฉพาะคือการมีเยื่อพังผืดเกิดขึ้นในเนื้อตับ ส่งผลให้การทำงานของตับต่ำลง ไม่ว่าจะเป็นการสร้างโปรตีน การเก็บสะสมสารสำคัญและธาตุต่างๆการทำลายสารพิษ แล้วก็ปิดกั้นการไหลเวียนของโลหิตที่ไหลผ่านตับด้วย

สาเหตุที่ก่อให้เกิดโรคตับแข็ง

  • โรคพิษสุราเรื้อรัง เกิดขึ้นได้เพราะมีสาเหตุเนื่องมาจากการดื่มแอลกฮอล์ติดต่อกันเป็นเวลานาน
  • โรคเชื้อไวรัสตับอักเสบบี ซี และดี
  • โรคตับอักเสบจากภูมิคุ้มกันตัวเอง
  • โรคเยื่อสะสมธาตุเหล็กผิดปกติ
  • โรควิลสัน (Wilson’s disease) ซึ่งเป็นผลมาจากการมีการสะสมทองแดงมากจนเกินไปในตับ
  • สภาวะท่อน้ำดีตัน ทำให้น้ำดีที่ไหลย้อนกลับไปที่ตับมีผลทำลายเนื้อตับจนเป็นโรคตับแข็งได้
  • ภาวะไขมันพอกตับ ซึ่งก่อให้เกิดตับอักเสบเรื้อรังกระทั่งบางทีอาจแปลงเป็นโรคตับแข็งได้
  • การกินยาบางประเภทติดต่อกันนาน
  • การได้รับพิษบางจำพวก
  • ภาวะหัวใจล้มเหลวหลายครั้งติดต่อกัน

อาการของโรคตับแข็ง

โรคตับแข็งช่วงแรก ผู้ป่วยมักไม่มีลักษณะอาการหรือมีลักษณะอาการไม่ปกติน้อยมากหรือไม่ชัดแจ้ง โดยอาจมีเพียงแต่อาการท้องอืดท้องเฟ้อของกินไม่ย่อย แต่ว่าถัดมาเป็นนานแรมปีจะเริ่มรู้สึกเหน็ดเหนื่อย อ่อนล้าง่าย หมดแรง เบื่อข้าว อ้วก คลื่นไส้ เป็นบางครั้ง น้ำหนักตัวน้อยลง เท้าบวม ผู้เจ็บป่วยบางทีอาจรู้สึกเจ็บรอบๆชายโครงทางขวานิดหน่อย ตัวเหลืองตาเหลือง (โรคตับเหลือง) คันตามผิวหนัง ความรู้สึกทางเพศน้อยลง เจ็บป่วยบางรายบางทีอาจมองเห็นฝ่ามือแดงไม่ดีเหมือนปกติ หรือมีจุดแดงที่ทรวงอก ท้อง ในเพศชายบางทีอาจรู้สึกนมโตรวมทั้งเจ็บ อัณฑะฝ่อตัว หรือมีสภาวะหย่อนยานสมรรถนะทางเพศ หรือองคชาตไม่แข็ง (Erectile dysfunction) ในหญิงบางทีอาจมีลักษณะอาการรอบเดือนขาดหรือมาไม่บ่อยนัก มีหนวดขึ้น หรือมีลักษณะอาการเสียงแหบห้าวคล้ายเพศชาย

โรคตับแข็งระยะสุดท้าย เมื่อเป็นโรคตับแข็งอยู่นับเป็นเวลาหลายปีหรือยังดื่มแอลกอฮอล์จัด ผู้ป่วยจะมีลักษณะโรคท้องมาน เท้าบวมเพราะว่าตับไม่สามารถที่จะสร้างโปรตีนอัลบูมิน (Albumin) ซึ่งเป็นตัวควบคุมความดันน้ำในเส้นเลือดได้พอเพียง พังผืดที่ดึงรั้งในตับก็จะมากขึ้นเรื่อยๆ ทำให้การไหลเวียนของโลหิตไม่ดีเหมือนปกติ มีแรงกดดันในเลือดมากขึ้น มีการแตกกิ่งเป็นเส้นเล็กๆซึ่งจะบอบบางแล้วก็แตกได้ง่าย ก็เลยทำให้มองเห็นเป็นเส้นโลหิตพองที่พุง กำเนิดเส้นโลหิตขอดที่หลไม่กินอาหาร (Esophagealvarices) ซึ่งบางทีอาจจะแตกรวมทั้งทำให้คนเจ็บคลื่นไส้เป็นเลือดใหม่ๆทำให้เสียเลือดมากมายรวมทั้งบางทีอาจถึงชั้นช็อกแล้วก็เสียชีวิตได้ ในระยะในที่สุดเมื่อตับดำเนินงานมิได้ (ตับวาย) ผู้เจ็บป่วยก็จะกำเนิดอาการทางสมอง ยกตัวอย่างเช่น ลืมง่าย งงงันซึม เพ้อ มือสั่น รวมทั้งจะเบาๆไม่มีสติจวบจนกระทั่งสลบไปเรียกว่า “ภาวะหมดสติจากตับวาย” (Hepatic coma)

วิธีการรักษาโรคตับแข็ง

การรักษาภาวะโรคตับแข็งมีจุดมุ่งหมายเพื่อหยุดการพัฒนาของเยื่อรอยแผลในตับรวมทั้งเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน โดยมีหลักสำคัญเป็นการรักษาที่สาเหตุที่ก่อให้เกิดโรคตับแข็ง ซึ่งไม่เพียงแค่แพทย์แค่นั้นที่มีหน้าที่ในการดูแลรักษา ผู้ป่วยเองก็มีหน้าที่ที่สำคัญยิ่งในการหลีกเลี่ยงทุกๆสิ่งทุกๆอย่างที่นำมาซึ่งการก่อให้เกิดความทรุดโทรมต่อตับ ซึ่งบางทีอาจทำให้เกิดภาวะตับล้มเหลวได้การปฏิบัติตัวในการดูแลและก็ป้องกันภาวะแทรกซ้อนสำหรับผู้ที่มีสภาวะโรคตับแข็ง

  • งดเว้นการดื่มแอลกอฮอล์
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาและก็สารที่ก่อให้เกิดอันตรายต่อตับ
  • เลี่ยงการทานอาหารดิบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งอาหารทะเล เหตุเพราะอาจมีเชื้อแบคทีเรียที่ก่อให้เกิดการติดเชื้อที่รุนแรง
  • กินโปรตีนในจำนวนที่สมควร โดยควรจะกินโปรตีนที่ย่อยง่ายได้แก่ ปลา หรือโปรตีนจากพืช (ดังเช่นว่า ถั่วเหลือง) ฯลฯ
  • ถ้ามีลักษณะอาการบวมที่ข้อเท้าและก็ท้อง ควรจะจำกัดเกลือแล้วก็ของกินรสเค็ม
  • เข้ารับการฉีดยาสำหรับโรคเชื้อไวรัสตับอักเสบเอแล้วก็บี ไข้หวัดใหญ่ และก็โรคปอดอักเสบ เหตุเพราะผู้เจ็บป่วยโรคตับแข็งมีการเสี่ยงในการติดเชื้อโรคที่ร้ายแรงมากยิ่งกว่าผู้ที่มีร่างกายแข็งแรง
  • เจอแพทย์เพื่อติดตามการรักษาอย่างสม่ำเสมอ

ขอบคุณแหล่งที่มาจาก medthai.com และ bumrungrad.com

เรียบเรียงโดย thai2health.com